“Een beetje van hier, een beetje van daar”
Ik ben geboren in Polen en woon sinds mijn twintigste in Nederland. Ik ken dit gevoel uit eigen ervaring: in Nederland was ik jarenlang “die Poolse”, en in Polen hoorde ik steeds vaker dat ik praat en denk “als een Nederlandse”. Lang dacht ik dat ik moest kiezen. Nu weet ik dat het niet hoeft.
De psychologie noemt dit op verschillende manieren: acculturatiestress, migratierouw, dubbele identiteit. In mijn praktijk hoor ik het eenvoudiger: “ik weet niet meer waar mijn thuis is”.
Waarmee Polen in Nederland bij mij komen
- schuldgevoel dat je ouders ver weg ouder worden
- heimwee die na elk bezoek aan Polen terugkomt
- eenzaamheid ondanks werk, gezin en veel verplichtingen
- het gevoel dat je harder moet werken dan anderen om je plek te verdienen
- moeite om in het Nederlands over gevoelens te praten
- spanningen in een Pools-Nederlandse relatie: andere verwachtingen over familie, feestdagen, geld, de opvoeding van kinderen
Migratie is niet één afscheid, maar veel kleine afscheiden die we vaak in stilte doormaken.
Rouw waar niet over gepraat wordt
Vertrekken was meestal een bewuste keuze, dus het is moeilijk om verdriet toe te geven. “Ik wilde het toch zelf.” En toch is elke verhuizing naar een ander land ook een verlies: van de taal waarin je opgroeide, de nabijheid van familie, vriendschappen, smaken, het gevoel dat alles zonder uitleg wordt begrepen. Als dat verlies niet wordt betreurd, kan het terugkomen als somberheid, prikkelbaarheid of voortdurende vermoeidheid.
Wat kan helpen
- Benoem beide kanten. Wat heb je gewonnen in Nederland, en wat mis je? Beide lijstjes zijn waar.
- Praat in je eigen taal. Over de belangrijkste dingen praat je makkelijker in de taal van je kindertijd. Daarom kan therapie in het Pools zo helpend zijn, ook als je je in het dagelijks leven prima redt in het Nederlands.
- Bouw aan je eigen plek. Mensen, rituelen en plekken waar je je thuis voelt, wegen vaak zwaarder dan een adres.
- Geef jezelf tijd voor overgangen. Plan na je terugkeer uit Polen een rustigere dag.
Je kunt beginnen met een korte test over leven tussen twee culturen. Luister en praat je liever in een groep, dan nodig ik je uit voor de gratis online Kring voor Polen in Nederland. In een apart artikel schrijf ik meer over therapie in het Pools in Nederland.
Auteur: Barbara Wareman-Midura, psychodynamisch therapeut (Academie voor Psychodynamica, CAT). Dit artikel is bedoeld als informatie en vervangt geen consult.
